UV Floresans ile SO₂ ve Kükürt Ölçümü

UV floresans yöntemi nasıl çalışır?

Kükürt dioksit (SO₂) molekülleri, ultraviyole bölgede belirli dalga boylarındaki ışığı soğurduğunda uyarılmış hale geçer. Bu moleküller temel hale dönerken daha uzun dalga boyunda floresans ışığı yayar. Yayılan ışığın şiddeti SO₂ derişimiyle orantılıdır ve bir fotoçoğaltıcı tüp ile ölçülür. Darbeli (pulsed) UV kaynağı kullanan analizörlerde uyarma ışığı ile floresans sinyali ayrıştırılarak kararlılık artırılır.

H₂S ölçümünde numune önce ısıtılmış bir dönüştürücüden geçirilerek SO₂’ye çevrilir ve sonuç yine floresansla okunur. Seçici bir SO₂ scrubber kullanıldığında yalnızca H₂S değeri elde edilebilir. Toplam kükürt analizörlerinde ise numune yüksek sıcaklıkta yakılır, tüm kükürt bileşikleri SO₂’ye dönüşür ve oluşan SO₂ floresansla ölçülür.

Ne ölçer, nerede kullanılır?

Yöntemin başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Ortam havasında SO₂ ve H₂S izleme istasyonları
• Rafineri çevresi, petrokimya tesisleri, atık su ve biyogaz uygulamalarında H₂S izleme
• Baca gazı ve proses gazlarında SO₂ ölçümü
• Rafineri akımları, yakıt, LPG ve gaz hatlarında toplam kükürt kontrolü
• Petrol ürünlerinde kükürt ölçümü (yakma sonrası SO₂ floresansı)

Avantajlar ve sınırlamalar

UV floresans, düşük SO₂ derişimlerinde yüksek hassasiyet ve hızlı tepki sağlar; hareketli parçası az olduğu için bakım gereksinimi sınırlıdır. Ortam havası ölçümlerinde yaygın olarak tercih edilir.

Ölçüme bazı hidrokarbonlar ve aromatik bileşikler girişim yapabilir; bu etki için analizörlerde hidrokarbon çıkarıcı (kicker) kullanılır. Numunedeki nem ve partiküller optik hattı etkileyebileceğinden filtrasyon ve doğru numune şartlandırma önemlidir. H₂S ve toplam kükürt ölçümlerinde dönüştürücü veya fırının düzenli kontrolü gerekir.

İlgili standartlar

Ortam havasında kükürt dioksit ölçümü için UV floresans yöntemi EN 14212 standardında tanımlanmıştır. Uygunluk onayları EN 15267 sertifikasyon sistemi kapsamında değerlendirilir.

Seçim ve uygulama notları

Seçim yaparken hedef bileşen (SO₂, H₂S veya toplam kükürt), ölçüm aralığı ve numune özellikleri belirleyicidir. Eser seviye ortam ölçümleri için permeasyon fırını gibi dahili kalibrasyon seçenekleri, proses uygulamaları için ise ATEX uyumlu sürümler değerlendirilir.

Tetra ve UV floresans analizörler

Tetra, UV floresans esaslı analizörleri Türkiye’de tedarik eder, kurar, devreye alır, kalibre eder ve servis eder. Ürün gamında Thermo Scientific 43i ve 43iQ SO₂ analizörleri, 450i ve 450iQ H₂S-SO₂ analizörleri ve proses akımları için SOLA iQ toplam kükürt analizörü bulunur. PAC NSure petrol ürünlerinde kükürt ve azot ölçer. Tetra ayrıca SOLA iQ’yu numune şartlandırma ve ATEX muhafaza ile birleştiren H₂S ve kükürt analizör sistemleri hazırlar.