UV Fotometri ile Ozon (O₃) Ölçümü

UV fotometri nasıl çalışır?

Ozon molekülleri 254 nm civarındaki ultraviyole ışığı güçlü biçimde soğurur. UV fotometrik analizörde bir cıva lambasından çıkan ışık ölçüm hücresinden geçirilir ve dedektörde ışık şiddeti okunur. Ölçüm iki aşamada yapılır: önce ozonu ortadan kaldıran bir scrubber’dan geçirilmiş referans gaz, ardından ozonlu numune hücreye verilir.

İki ışık şiddeti arasındaki oran Beer-Lambert yasası ile ozon derişimine çevrilir. Referans ve numune ölçümlerinin kısa aralıklarla art arda yapılması, lamba şiddeti ve hücre kirliliğinden doğan sapmaların ortadan kalkmasını sağlar.

Ne ölçer, nerede kullanılır?

Yöntem yer seviyesi ozonunu ppb düzeyinden ölçer. Başlıca uygulamalar:

• Şehir ve kırsal hava kalitesi izleme istasyonları
• Çok noktalı kalibrasyon sistemleri ve ozon referans standartları
• Ozonatör ile üretilen ozonun doğrulanması
• Araştırma ve iklim çalışmaları

Avantajlar ve sınırlamalar

UV fotometri, ozon için doğrudan ve mutlak bir ölçüm sunar; soğurma katsayısı bilindiği için kimyasal reaktif kullanılmaz ve sarf malzemesi ihtiyacı çok azdır. Hızlı tepki ve kararlı ölçüm sağlar.

Sınırlamalar: UV soğurması yapan diğer bileşenler (bazı aromatik hidrokarbonlar, cıva buharı ve bazı organik bileşikler) girişim yapabilir. Nem değişimi ve ölçüm hücresindeki kirlilik sonucu etkiler. Scrubber’ın zamanla yıpranması referans ölçüm kalitesini düşürür, bu nedenle periyodik bakım ve kalibrasyon gerekir. Numune hattı malzemesinin ozonu tüketmeyen tipte (örneğin PTFE) seçilmesi önemlidir.

İlgili standartlar

Ortam havasında ozon ölçümü için UV fotometri yöntemi EN 14625 standardında tanımlanmıştır. Uygunluk onayları EN 15267 sertifikasyon sistemi kapsamında değerlendirilir.

Seçim ve uygulama notları

Seçim yaparken ölçüm aralığı, dahili numune/kalibrasyon vanası, sıfır hava kaynağı ve ozonatör gibi seçenekler birlikte belirlenir. Hava kalitesi ağlarında ozon analizörünün periyodik olarak primer standart ile izlenebilir biçimde doğrulanması veri güvenilirliğini artırır.

Tetra ve ozon analizörleri

Tetra, UV fotometrik ozon analizörlerini Türkiye’de tedarik eder, kurar, devreye alır, kalibre eder ve servis eder. Ürün gamında Thermo Scientific 49i ve 49iQ ozon analizörleri bulunur. Kalibrasyon tarafında 49i-PS ozon primer standart kalibratörü ve 146i/146iQ multigaz kalibratörleri de Tetra tarafından sağlanır. Bu cihazlar hava kalitesi ölçüm istasyonu kabinlerine entegre edilebilir.