Gravimetrik Partikül Örnekleme (PM10, PM2,5, Toz)

Gravimetrik örnekleme nasıl çalışır?

Gravimetrik yöntemde belirli bir hacimde hava, bir filtreden geçirilir ve partiküller filtrede toplanır. Filtre, örnekleme öncesinde ve sonrasında kontrollü sıcaklık ve nemde şartlandırılarak hassas terazide tartılır. Kütle farkı, örneklenen hava hacmine bölünerek µg/m³ veya mg/Nm³ cinsinden derişimi verir.

Ortam havasında kesme boyutu, giriş başlığı (PM10, PM2,5, TSP) ile belirlenir. Baca emisyonunda ise izokinetik örnekleme uygulanır: nozuldaki gaz hızı bacadaki gaz hızına eşitlenerek örneğin kanal içindeki dağılımı temsil etmesi sağlanır.

Ne ölçer, nerede kullanılır?

Gravimetri, partikül kütle derişiminin referans ölçüm yöntemidir. Kullanım alanları:

• Hava kalitesi ağlarında PM10 ve PM2,5 referans ölçümü
• Otomatik monitörlerin doğrulanması ve saha kalibrasyonu
• Çevresel etki değerlendirmeleri
• Baca toz emisyonu ölçümleri
• Filtrelerde ağır metal veya PAH gibi ek kimyasal analizler

Avantajlar ve sınırlamalar

Gravimetrik ölçüm doğrudan kütleye dayandığı için referans niteliği taşır ve diğer yöntemlerin doğrulanmasında kullanılır. Toplanan filtre, kimyasal bileşim analizi için saklanabilir.

Sınırlamalar: sonuç anlık değildir; filtre laboratuvar tartımı ve şartlandırma süreleri gerektirir. Filtre taşıma, saklama ve tartım adımlarındaki hatalar sonuca yansır. Uçucu bileşenlerin kaybı ve filtre malzemesinin nem etkileşimi dikkatle yönetilmelidir. Örnekleme debisinin sabit tutulması ve izokinetik koşulların sağlanması operatör deneyimi ister.

İlgili standartlar

Ortam havasında PM10 ve PM2,5 için referans gravimetrik yöntem EN 12341 standardında tanımlanmıştır. Bacada izokinetik toz örneklemesi için EN 13284-1 kullanılır.

Seçim ve uygulama notları

Seçim yaparken hedef fraksiyon, örnekleme debisi, filtre tipi, otomatik filtre değiştirme gereksinimi ve çevresel koşullar belirlenir. Laboratuvar tarafında filtre şartlandırma ve tartım prosedürünün tutarlı yürütülmesi, sonuçların izlenebilirliği açısından kritiktir. Tetra, örnekleyicilerin debi kalibrasyonunu ve kaçak testlerini periyodik servis kapsamında yapar.

Tetra ve gravimetrik örnekleyiciler

Tetra, Türkiye’de partikül örnekleyicilerinin tedariki, kurulumu, kalibrasyonu ve servisini yürütür. Ortam havası için Thermo Scientific Partisol 2000i/2025i, HiVOL yüksek hacimli örnekleyici, Mega System Select One ve Lifetek PMS PM10/PM2,5 örnekleyicileri sunulur. Baca emisyonu için Mega System X1 APIS ve Lifetek XP-R izokinetik toz örnekleme sistemleri bulunur.