NOx Ölçümü: Baca Gazı ve Ortam Havası NOx Analizörleri
NO, NO₂ ve NOₓ ölçümü için kemilüminesans ve lazer (TDLAS) analizörleri; baca gazı, ortam havası ve portatif ölçüm çözümleri, kurulum ve servis.
Messverfahren: Kemilüminesans, TDLAS Lazer Absorpsiyon
NOx nedir, neden ölçülür?
NOₓ, azot monoksit (NO) ile azot dioksitin (NO₂) toplamını ifade eder. Yüksek sıcaklıktaki yanma proseslerinde, havadaki azotun oksijenle birleşmesiyle oluşur; kazanlar, fırınlar, gaz türbinleri, motorlar ve çimento ya da cam gibi ısıl prosesler başlıca kaynaklardır. NO₂ solunum yollarını etkiler, NOₓ ise yer seviyesi ozonu ve ikincil partikül oluşumuna katkı yapar.
Türkiye'de endüstriyel kaynaklı hava kirliliğini düzenleyen mevzuat, tesis kapasitesine bağlı olarak NOₓ emisyonunun izlenmesini ve belirli tesislerde sürekli ölçüm yapılmasını öngörür. Sürekli ölçüm aynı zamanda yanma ayarı ve DeNOx (SCR/SNCR) kontrolü için de işletme verisi sağlar.
NOx nerede ölçülür?
- Baca gazı: Ekstraktif CEMS sistemlerinde ısıtmalı hat üzerinden alınan numune ile ya da kanal üzerinde doğrudan (in-situ) lazer ile.
- Ortam havası: Hava kalitesi izleme istasyonlarında NO, NO₂ ve NOₓ kanalları birlikte izlenir.
- Periyodik ölçüm: Portatif baca gazı analizörleri ile sabit sistemlerin doğrulanması ve kazan ayarı.
Hangi yöntemlerle ölçülür?
Referans yöntem olarak yaygın kullanılan kemilüminesans tekniğinde NO, ozonla tepkimeye girer ve yaydığı ışık ölçülür; NO₂ bir konvertörde NO'ya çevrilerek toplam NOₓ elde edilir. Ortam havası ve düşük derişimli uygulamalarda bu nedenle tercih edilir. TDLAS (ayarlanabilir diyot lazer absorpsiyonu) ise NO ve NO₂'yi numune almadan, kanalın iki yanına yerleştirilen verici ve alıcı ile doğrudan hat üzerinde ölçer ve saniyeler mertebesinde yanıt verir.
Seçimde dikkat edilecekler
- Ortam havası mı, baca mı; beklenen derişim aralığı
- Ekstraktif sistemde numune şartlandırma (soğutucu, ısıtmalı hat, filtre) gereksinimi
- NO₂ konvertör tipi ve bakım aralığı
- Kalibrasyon gazı ve sıfır hava altyapısı
Tetra ile NOx ölçümü
Tetra, Thermo Scientific 42i ve 42iQ kemilüminesans analizörlerini, NEO Monitors Laser Gas Q lazer analizörünü ve Mega System Thyris portatif baca gazı analizörünü Türkiye'de tedarik eder; kurulum, devreye alma, kalibrasyon ve periyodik servis hizmetini verir. Ekstraktif sistemlerde numune alma, şartlandırma ve kabin entegrasyonu Tetra'nın İzmir'deki tesisinde proje bazında hazırlanır.
Häufig gestellte Fragen
NOx ölçüm birimi nedir, ppm ile mg/Nm³ arasında nasıl dönüşüm yapılır?
Analizörler NO, NO₂ ve NOₓ değerini genellikle ppm veya ppb olarak verir; emisyon raporlamasında ise mg/Nm³ kullanılır ve NOₓ, NO₂ cinsinden ifade edilir. Normal koşullarda (0 °C, 1013 hPa) 1 ppm NO₂ yaklaşık 2,05 mg/Nm³'e karşılık gelir. Baca gazı değerleri ayrıca kuru gaza ve ilgili referans oksijen oranına düzeltilerek raporlanır.
Kemilüminesans NOx analizöründe NO₂ neden doğrudan ölçülmez, konvertör ne işe yarar?
Kemilüminesans tepkimesi yalnızca NO ile gerçekleşir; bu nedenle numune bir kanalda doğrudan (NO), diğer kanalda konvertörden geçirilerek (NOₓ) ölçülür ve NO₂ farktan hesaplanır. Konvertör verimi zamanla düşebildiği için periyodik olarak bilinen NO₂ derişimiyle kontrol edilmelidir. Ortam havasında molibden konvertörler NO₂ dışındaki bazı azotlu bileşikleri de dönüştürebildiğinden NO₂ değeri bir miktar yüksek okunabilir.
Ekstraktif baca gazı sisteminde NOx ölçümünde sık yapılan hatalar nelerdir?
NO₂ suda çözündüğünden numune soğutucusunda oluşan kondensat ile kaybolabilir; bu yüzden hızlı soğutma veya ısıtmalı hat ile sıcak ölçüm tercih edilir. Isıtmalı hat sıcaklığının çiğlenme noktasının altına düşmesi, sızdıran bağlantılar nedeniyle numunenin seyrelmesi ve tıkanmış filtreler de düşük okumaya yol açan yaygın nedenlerdir. Sistemin uç noktadan (prob) kalibrasyon gazı verilerek test edilmesi bu kayıpların fark edilmesini sağlar.
NOx analizörü kalibrasyonu ne sıklıkla yapılmalıdır?
Sürekli emisyon ölçüm sistemlerinde sıfır ve span kontrolleri genellikle otomatik olarak günlük veya haftalık yapılır, sapmalar kayıt altına alınır. Baca gazı CEMS'lerinde kalite güvencesi EN 14181 standardındaki QAL2, QAL3 ve yıllık gözetim testi (AST) adımlarına göre yürütülür; ortam havası analizörleri için EN 14211 esas alınır. Kesin periyot, cihaz kılavuzu ve tesisin kalite güvence planıyla belirlenir.
Tetra NOx ölçümünde hangi ürün ve hizmetleri sağlıyor?
Tetra, Thermo Scientific 42i ve 42iQ kemilüminesans analizörlerini, NEO Monitors Laser Gas Q lazer analizörünü ve Mega System Thyris portatif baca gazı analizörünü Türkiye'de tedarik eder. Kurulum, devreye alma, kalibrasyon ve periyodik servis hizmeti verir; ekstraktif sistemlerde numune alma, şartlandırma ve kabin entegrasyonu İzmir'deki tesisinde proje bazında hazırlanır.
Produkte für diese Messgröße
Gemeinsam das richtige Produkt wählen
Beschreiben Sie Ihre Anwendung; wir empfehlen Modell und Konfiguration passend zu Messstelle, Prozessbedingungen und Vorschriften.